KONTAKT Z NAMI

  • e-hobby
  • al.Armii Krajowej 6a/1
  • 50-541 Wrocław
  • Polska
  • tel. 0-71 336 08 25
  • Napisz do nas...

POLECAMY

www.ekoty.pl - Rasowe koty bengalskie www.luxpet.pl - luksusowe akcesoria dla zwierząt
INDEX -> Numizmatyka -> Europa - waluty narodowe -> Europa Środkowa i Zachodnia -> Niemcy / Germany   [historia kraju]

Większa część terenów obecnych Niemiec w I tysiącleciu p.n.e. była zasiedlona przez Celtów, wypartych do I w. p.n.e. przez Germanów. Plemiona germańskie żyjące między Łabą a Renem podporządkowali sobie następnie Frankowie. Dzięki działalności św. Bonifacego zostały one schrystianizowane do początku IX w. W rezultacie podziału państwa Franków jego wschodnią część, będącą zalążkiem Niemiec, otrzymał Ludwik z dynastii Karolingów, później zwany Niemieckim. Państwo wschodniofrankijskie, które uległo wewnętrznej dezintegracji i podzieliło się na tzw. księstwa szczepowe Frankonii, Szwabii, Bawarii, Saksonii, było niszczone przez najazdy Normanów, a w X w. głównie Węgrów. Od 919 r. panowała saska dynastia Ludolfingów. Pierwsi jej władcy, Henryk I i Otto I (fot.), podporządkowali sobie książąt i przy pomocy Kościoła skonsolidowali państwo. Powiększyła je Lotaryngia, na wschodzie został zajęty obszar Miśni, Łużyce, zhołdowane Czechy. Pokonani 955 Węgrzy zaprzestali najazdów. Ekspansję zewnętrzną, którą wspomagała organizacja marchii oraz powstanie arcybiskupstwa w Magdeburgu, zatrzymało wielkie powstanie Słowian połabskich. Otto I, nawiązując do tradycji państwa Karola Wielkiego, zajął Italię i w 962 r. koronował się na cesarza, co dało początek I Rzeszy Niemieckiej. Szczyt jej znaczenia przypadł na czasy Konrada II i Henryka III, którzy łącząc tytuł cesarza z godnością króla Niemiec, Italii i Burgundii rościli sobie prawo do zwierzchnictwa nad sąsiadami i pierwszeństwa w łacińskim świecie chrześcijańskim. Ruch reformy Kościoła i emancypacja papieży doprowadziły w 1075 r. do sporu o inwestyturę. Podstawy władzy cesarskiej osłabiały dążenie Kościoła do uniezależnienia się. Kompromisowy konkordat zawarty w 1122 r. w Wormacji rozpoczął nową fazę konfliktu, który zaangażował cesarzy z dynastii Hohenstaufów w walki w Italii, gdzie papieże znaleźli sojuszników w rozwijających się miastach. Rozstrzygnięcia konfliktu nie przyniosło długie panowanie Fryderyka I Barbarossy, który nie mogąc zatrzymać oddolnych procesów rozkładowych w Niemczech. Popierał on podziały księstw na mniejsze terytoria, a te wiązał ze sobą na zasadach lennych. Doprowadziło to do powstania grupy kilkudziesięciu książąt duchownych i świeckich. Ich uprawnienia usankcjonował w 1232 r. Fryderyk II. Specjalną pozycję zajęło siedmiu elektorów (arcybiskupi Kolonii, Moguncji, Trewiru, król Czech, margrabia brandenburski, książę Saksonii, palatyn Renu), uprawnionych do wyboru cesarza. Obszar Rzeszy powiększała ekspansja, podjęta przez książąt północno- i wschodnioniemieckich na tereny zachodniosłowiańskie, której towarzyszyła nasilająca się kolonizacja niemiecka. W XIII w. znaczenie kolonizacji jeszcze wzrosło, dotarła ona do Polski i Węgier, zapoczątkowała stopniowe niemczenie Pomorza, znacznych części Śląska. W Prusach ułatwiła budowę i umacnianie od 1226 r. państwa zakonu krzyżackiego. Uczestniczyły w niej też miasta północnoniemieckie, które brały udział w podboju Inflant, gdzie powstało państwo kawalerów mieczowych.


Odziedziczenie w 1194 r. przez Henryka VI normandzkiego Królestwa Sycylii zaostrzyło konflikt cesarstwa z papiestwem. Wypełnił on panowanie jego syna Fryderyka II, który przebywał głównie we Włoszech, tocząc długotrwałe walki z przeciwnikami. W końcowej fazie jego panowania doszło w Niemczech do załamania władzy cesarza i zamętu, który dodatkowo zaostrzył się w czasach tzw. wielkiego bezkrólewia 1250–73. Wybór Rudolfa I Habsburga i podjęte przez niego na sejmie Rzeszy w Norymberdze porządkowanie stosunków wewnętrznych i rewindykacja uprawnień królewskich przyniosły krótkotrwałe wyniki. Od końca XIII w. władza kolejnych cesarzy opierała się głównie na ich dziedzicznych terytoriach, które starali się powiększać. W XIV w. o pierwszeństwo i wpływy w Rzeszy rywalizowały przede wszystkim rody: Habsburgów, Luksemburgów i Wittelsbachów. Wypełnione wojnami panowanie Ludwika IV Bawarskiego przyniosło eliminację politycznych wpływów papiestwa. Wybór Karola IV Luksemburga ostatecznie przesunął centrum życia politycznego w Rzeszy na wschód i zapewnił kilkadziesiąt lat pokoju. Dzięki wydaniu tzw. Złotej Bulli uregulował procedurę elekcji i potwierdził federacyjny i oligarchiczny charakter ustroju Rzeszy; następcy Karola nie utrzymali osiągniętej przez niego dominującej pozycji, a od 1438 godność cesarska na trwałe przeszła w ręce Habsburgów. Brak jedności politycznej nie przeszkodził rozkwitowi miast niemieckich, związanych z wielkim handlem. Narastające w ciągu XV w., a popierane zwłaszcza przez stany dążenie do wewnętrznej reformy Rzeszy, doprowadziło w 1495 r. do ogłoszenia w Wormacji generalnego zakazu wojen prywatnych, reorganizacji Sądu Kameralnego jako najwyższej instancji oraz uchwalenia powszechnego podatku na utrzymywanie stałych sił zbrojnych. Wśród rodów zdobywających znaczenie wyróżniali się elektorzy: Hohenzollernowie w Brandenburgii i Wettinowie w Saksonii. Na narastające napięcia społeczne takie jak: rozwarstwienie społeczne w miastach, kryzys rycerstwa, pogorszenie położenia chłopów nakładały się idee humanizmu i dążenie do przebudowy stosunków kościelnych. Ruch reformacyjny Marcina Lutra (fot.) podchwyciła większość książąt jako okazję do sekularyzacji ziem kościelnych i powiększenia samodzielności politycznej. Nauka Lutra dostarczyła oręża ideologicznego wszystkim niezadowolonym. Reformacja rozbiła Niemcy na katolickie południe i protestancką północ. Po wojnie trzydziestoletniej 1618–48, której wynik udaremnił próbę wzmocnienia władzy cesarskiej przez Habsburgów, poszczególne księstwa przekształciły się w niezależne państewka. Utrwalił się odmienny kierunek rozwoju społeczno - gospodarczego wschodnich i zachodnich części Niemiec.


Odtąd życie polityczne rozdrobnionych Niemiec biegło wieloma torami: zachodnie ziemie niemieckie, rozbite na drobne państewka, podlegały wpływom i aneksjom potężniejszych państw wschodnioniemieckich oraz zachodnich sąsiadów. Więcej znaczenia i niezależności zachowały Bawaria i Saksonia. Na wschodzie rozwijały się dwie rywalizujące monarchie: brandenbursko-pruska Hohenzolernów, oraz Austria Habsburgów. Reformy w duchu oświeconego absolutyzmu wprowadzone w XVIII w. w Prusach i Austrii unowocześniły w tych krajach administrację, skarbowość i gospodarkę. Wraz z rozprzestrzenianiem się prądów oświecenia, rozpoczął się wielki rozkwit kultury i nauki niemieckiej, utrzymujący się także w XIX w. Szczególnie wysoki poziom osiągnęła myśl filozoficzna reprezentowana przez W.G. Leibniza, J. Kanta (fot.), G.W.F. Hegla. Powstawały nowe prądy w literaturze, a dzieła pisarzy i poetów, m.in. G.E. Lessinga, J.W. Goethego, F. Schillera, należą do najwybitniejszych osiągnięć kultury europejskiej tych czasów. Podobnie jak w muzyce twórczość J.S. Bacha, W.A. Mozarta (fot.), L. van Beethovena.


Przejściowa zależność Niemiec od napoleońskiej Francji w pocz. XIX w. i rezygnacja 1806 r. Habsburgów z godności cesarzy rzymskich narodu niemieckiego, doprowadziła do utworzenia Związku Reńskiego. Kongres wiedeński powołał do życia Związek Niemiecki w granicach zbliżonych do dawnej Rzeszy, pod hegemonią Austrii. W pierwszej połowie XIX w. Niemcy były jeszcze krajem przeważnie rolniczym. Rozwój nowoczestnego przemysłu nastąpił dopiero po 1830 r. Nad polityką niemiec ciążył zawarty 1815 r. sojusz Rosji, Austrii i Prus w obronie zasad legitymizmu i porządku politycznego zwany Świętym Przymierze. Patriotyzm ogólnoniemiecki, rozbudzony przez wojny z Napoleonem I, uaktywnił dążenie do zjednoczenia Niemiec na zasadach demokratycznych. Hasła demokratyczne i narodowe podchwytywała przede wszystkim młodzież, stopniowo ujawniało się polityczne niezadowolenie skierowane przeciw absolutyzmowi i utrzymywaniu rozbicia Niemiec. Po 1848 r. nastąpił wzrost dążeń do zjednoczenia Niemiec z królem pruskim jako cesarzem. W połowie XIX w. nastąpił gwałtowny rozwój gospodarczy i szybki wzrost liczebny klasy robotniczej. Po wojnie austriacko-pruskiej hegemonię w Niemczech uzyskały zwycięskie Prusy. Zaś po wojnie francusko-pruskiej 1870–71 proklamowano cesarstwo niemieckie z Wilhelmem I jako dziedzicznym cesarzem. II Rzesza była państwem związkowym składającym się z 22 państw, 3 wolnych miast i „kraju Rzeszy” — Alzacji-Lotaryngii. Kanclerzem został Otto von Bismarck (fot.), przedstawiciel pruskiego junkierstwa. Jego politykę, mimo pewnych zastrzeżeń, poparły również ugrupowania liberalno-burżuazyjne w obawie przed ruchem socjalistycznym. W 1875 r. doszło do połączenia organizacji robotniczej zał. przez F. Lassalle'a oraz W. Liebknechta i A. Bebla.


Na przełomie wieków Niemcy stały się najpotężniejszym mocarstwem Europy. Oprócz przemysłu hutniczego i metalurgicznego, następował szybki rozwój przemysłu chemicznego, później elektrotechnicznego. Rolnictwo niemieckie przeżywało proces kapitalistycznej intensyfikacji. Rozwojowi gospodarczemu sprzyjały osiągnięcia niemieckich nauk przyrodniczych, technicznych, rolniczych. W latach 1880–1900 Niemcy uzyskały też kolonie w Afryce m.in. Togo, Kamerun, Namibia) i Oceanii (Archipelag Bismarcka, Wyspy Salomona, Karoliny, Mariany). Rozpoczęto planową rozbudowę floty wojennej. Niemiecka polityka ekspansji doprowadziła w drugiej połowie XIX w. do utworzenia trójprzymierza, którego przeciwwagą stała się ententa. Po wybuchu I wojny światowej plan błyskawicznego jej rozstrzygnięcia zawiódł, wobec przegranej bitwy nad Marną. Działania wojenne wyczerpały kraj, wzmogły nastroje antywojenne, spotęgowane po rewolucji lutowej w Rosji. Od 1916 r. na czele ruchu antywojennego stanęła Grupa Spartakusa przekształcona następnie w Komunistyczną Partię Niemiec. Powstanie marynarzy zapoczątkowało rewolucję listopadową 1918 r., w której wyniku proklamowano republikę. Na czele państwa stanęła złożona z przedstawicieli partii socjalistycznej. Ententa zgodziła się na zawieszenie broni. Wybory 19 I 1919 przyniosły sukces socjalistom, demokratom i partii Centrum. Obradujące w Weimarze Zgromadzenie Narodowe wybrało F. Eberta ( fot.)na prezydenta Rzeszy Niemieckiej. Ratyfikowało wersalski traktat pokojowy, który prócz rewindykacji terytorialnych uznał odpowiedzialność Niemiec za wywołanie wojny. Wprowadził ograniczenie liczbowe armii, zakaz zbrojeń i obowiązek spłaty olbrzymich odszkodowań wojennych. Dnia 31 VII uchwalono konstytucję.


Pierwsze lata Republiki Weimarskiej, ponoszącej gospodarcze i finansowe skutki wojny, ogarniętej głębokim kryzysem, charakteryzowały się niepokojami rewolucyjnymi i powstaniami organizowanymi przez lewicę. Nasilała się skrajnie prawicowa agitacja przeciw republice, połączoną z tworzeniem od 1919 nacjonalistycznych oddziałów Freikorps oraz ukonstytuowaniem się 1920 r.NSDAP pod kierownictwem A. Hitlera. Następowała brutalizacja życia politycznego, liczne morderstwa polityczne. Brak stabilizacji politycznej sprzyjał próbom prawicowych puczów m.in. Kappa i Monachaijski. W związku z opóźnianiem spłaty odszkodowań wojennych wojska francuskie i belgijskie w 1923 r. przejściowo okupowały Zagłębie Ruhry. Żadne ze stronnictw politycznych działających w Niemczech nie pogodziło się z trwałym istnieniem państwa polskiego i nie uznało jego. Poszukiwanie sojuszników w walce o rewizję postanowień traktatu wersalskiego doprowadziło do zawarcia 1922 r. traktatu z sowiecką Rosją w Rapallo i nawiązania tajnej współpracy wojskowej. Plany gospodarcze Dawes'a i Younga złagodziły brzemię odszkodowań. Polityka zagraniczna Niemiec, kierowana w latach 1923–29 przez Gustava Stresemanna, dążyła do normalizacji stosunków z byłymi przeciwnikami Niemiec i rewizji postanowień traktatu wersalskiego. W 1925 r. zawarto układ w Locarno a rok później przyjęto Niemcy do Ligi Narodów. Niestabilne gospodarczo i politycznie Niemcy należały jednak do przodujących w świecie centrów nauki i sztuki. Po wyborze 1925 r. Hindenburga na prezydenta Rzeszy nastąpiło stopniowe przejście od parlamentarnego do prezydenckiego sprawowania rządów. Kryzys gospodarczy spowodował wzrost lewicowego i prawicowego ekstremizmu, co podkopywało społeczne podstawy Republiki Weimarskiej. Nacjonalistyczne i antykomunistyczne hasła NSDAP i jej demagogiczna propaganda socjalna przynosiła sukcesy wyborcze. W 1933 r. Hindenburg powołał Hitlera ( fot.) na kanclerza. Po śmierci prezydenta w 1934 r. stanął na czele Niemiec z tytułem wodza. Wydane w dniu 28 II 1933 r., nazajutrz po pożarze Reichstagu, rozporządzenia O ochronie narodu i państwa oraz O zdradzie narodu..., wprowadziły w Niemczech stan wyjątkowy. Uzyskana w 1933 r. przez Hitlera ustawa o pełnomocnictwach rządu zapewniała mu możliwość wydawania ustaw sprzecznych z konstytucją. Zapanowała dyktatura narodowosocjalistyczna, zniesiono wolności obywatelskie, rozwiązano wszystkie partie polityczne i związki zawodowe. Zastosowano terror wobec opozycji, powstały obozy koncentracyjne. Dokonano rzezi potencjalnych przeciwników Hitlera w ruchu nazistowskim podczas nocy długich noży. Nastąpiły prześladowania ludności żydowskiej, usankcjonowane w 1935 r. przez tzw. ustawy norymberskie, których efektem była noc długich noży. Wbrew traktatowi wersalskiemu przyjęto ustawę o odbudowie sił zbrojnych i nasilono zbrojenia, wprowadzono ścisły nadzór państwa nad gospodarką. Niemcy przystąpiły do remilitaryzacji Nadrenii i zawarły porozumienie z Włochami i Japonią. Politykę podbojów zapoczątkowało w 1938 r. przyłączenie Austrii do Rzeszy i zabór części Czechosłowacji. W 1939 r. wbrew układowi monachijskiemu, Niemcy zajęły pozostałe ziemie czeskie tworząc Protektorat Czech i Moraw, podległy bezpośrednio Hitlerowi, a także zmusiły prawicowych polityków słowackich do proklamowania Republiki Słowackiej. Wyrazem dążenia do zmiany powersalskiego porządku były układy sowiecko-niemieckie z sierpnia 1939.


Agresja na Polskę, która pierwsza stawiła zbrojny opór hitleryzmowi, zapoczątkowała II wojnę światową. Początkowo Niemcy odnosiły zwycięstwa w Europie i w Afryce, w 1940 r. zajęły Danię i Norwegię, następnie Holandię, Belgię i Luksemburg oraz Francję. Po kampanii na Bałkanach i okupowaniu Jugosławii i Grecji, Niemcy napadły 22 VI 1941 na ZSRR. Na zajętych terenach okupanci wprowadzili terror, dokonali niemal całkowitej zagłady Żydów, także eksterminacji milionów ludzi innych narodowości, zwłaszcza Słowian. Działania bojowe koalicji antyfaszystowskiej, przybierający na sile ruch oporu w krajach okupowanych przy jednoczesnym wyczerpaniu potencjału wojskowego i gospodarczego Niemiec, wpływały stopniowo na zmianę ich korzystnego początkowo położenia. Niemieckie ośrodki antyfaszystowskie działały głównie na emigracji. Na przełomie lat 1942–43 Niemcy poniosły klęskę pod Stalingradem oraz w północnej Afryce. Sowieckie zwycięstwo pod Kurskiem przekreśliło ostatnią próbę odzyskania inicjatywy strategicznej na froncie wschodnim. Przejście wojsk sowieckich do ogólnej ofensywy oraz utworzenie VI 1944 drugiego frontu przez aliantów we Francji, doprowadziły do kolejnego wyzwalania zagarniętych przez Niemcy krajów. Na wiosnę 1945 r. doszło do całkowitej klęski Niemiec. Po samobójstwie Hitlera, który przekazał władzę K. Dönitzowi (fot.), 8 i 9 V 1945 r. nastąpiło podpisanie bezwarunkowej kapitulacji Niemiec. Zasady polityki w stosunku do Niemiec w okresie powojennym ustalono na konferencjach w Teheranie, Jałcie i Poczdamie. Podjęto decyzje dotyczące zmiany granic, wysiedleń ludności niemieckiej. Obwieszczono objęcie przez Francję, Stany Zjednoczone, Wielką Brytanię i ZSRR najwyższej władzy w Niemczech, które podzielono na cztery strefy okupacyjne. Również Berlin podzielono na sektory okupacyjne władzę w poszczególnych strefach sprawowali dowódcy wojsk okupacyjnych. Powołano Sojuszniczą Radę Kontroli Niemiec. Główni przestępcy wojenni zostali skazani przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze. Ostatecznym celem okupacji sojuszniczej miało być doprowadzenie do powstania demokratycznego i pokojowego państwa niemieckiego. W okupowanych Niemczech powstały partie polityczne. W 1946 r. w sowieckiej strefie okupacyjnej Komunistyczna Partia Niemiec połączyła się z SPD. Działacze chrześcijańskiej demokracji utworzyli w poszczególnych strefach okupacyjnych Niemiec organizacje, które później przybrały nazwę CDU. Wraz z pogarszaniem się stosunków między ZSRR a pozostałymi aliantami, zaprzestała działalności Sojusznicza Rada Kontroli Niemiec. Doszło do utworzenia dwóch państw niemieckich. Dnia 7 IX 1949 r. Niemieckiej Republiki Federalnej i 7 X 1949 Niemieckiej Republiki Demokratycznej oraz enklawy - Berlina Zachoniego.


W 1951 r. mocarstwa zachodnie ogłosiły zakończenie stanu wojny z Niemcami. ZSRR i jego nowi sojusznicy zrobili to cztery lata później. Po podpisaniu układów paryskich zniesiono statut okupacyjny i RFN przystąpiła do Unii Zachodnioeuropejskiej i NATO w roku 1955. Podczas wizyty Adenauera (fot.) w Moskwie zostały nawiązane stosunki dyplomatyczne z ZSRR. Do 1969 główną siłą polityczną RFN były CDU/CSU, którą reprezentowali kolejni kanclerze federalni: Adenauer (1949–63), L. Erhard (1963–66) oraz K.G. Kiesinger (1966–69). RFN nie uznawała NRD, ogłoszona IX 1955 doktryna Hallsteina aż do zawarcia 1970–72 tzw. układów wschodnich z ZSRR, Polską, NRD i CSRS skutecznie izolowała NRD na forum międzynarodowym. Zmiana polityki RFN nastąpiła po zwycięstwie SPD w wyborach 1969, utworzeniu rządu SPD–FDP oraz wyborze W. Brandta na kanclerza. W V 1974 Brandt ustąpił ze stanowiska kanclerza, następcą został H. Schmidt (SPD), a prezydentem W. Scheel (FDP). W latach osiemdziesiątych rząd CDU/CSU–FDP zintensyfikował dialog z NRD, jego apogeum stanowiła wizyta E. Honeckera w RFN. Koalicja CDU/CSU–FDP, mimo licznych kontrowersji i polemik, umocniła swoją pozycję dzięki pomyślnej, utrzymującej się koniunkturze gospodarczej. W latach osiemdziesiątych RFN wzmacniała działania na rzecz pogłębienia zachodnioeuropejskiej integracji w ramach EWG i w innych organizacjach.


Upadek komunistycznej władzy w oraz zmiana polityki ZSRR umożliwiły rozpoczęcie procesu zjednoczenia Niemiec, zainaugurowanego obaleniem muru berlińskiego w listopadzie 1989 r. Dążąc do przyspieszenia zjednoczenia Kohl ogłosił tzw. 10-punktowy plan przezwyciężania podziału Niemiec i Europy. W Bonn odbyło się wspólne posiedzenie rządów RFN i NRD. Dnia 18 V 1990 podpisano dwustronny układ o unii walutowej, gospodarczej i socjalnej między RFN i NRD. Zewnętrzne aspekty zjednoczenia regulował podpisany w Moskwie, podczas ostatniej fazy konferencji „2 plus 4, układ o ostatecznej regulacji w odniesieniu do Niemiec. Określił on granice jednoczącego się państwa i zniósł prawa i odpowiedzialność 4 mocarstw wobec Berlina i Niemiec jako całości. Bundestag i Izba Ludowa NRD ratyfikowały podpisany w Berlinie układ między RFN a NRD o przywróceniu jedności Niemiec. 14 XI 1990 r. Niemcy zawarły traktat z Rzeczpospolitą Polską o potwierdzeniu istniejącej między nimi granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej, pół roku później o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy. Pierwsze wybory do parlamentu ogólnoniemieckiego wygrała CDU/CSU. Społeczne i ekonomiczne koszty zjednoczenia okazały się wysokie. Załamanie gospodarki byłej NRD przyniosło sięgające 15% bezrobocie. Nie zapobiegnięto też obustronnemu niezadowoleniu, które utrudnia przezwyciężanie narosłej po 1945 r. obcości. Nasilające się w Niemczech przejawy nacjonalizmu i ksenofobii spotykają się ze zdecydowanym potępieniem innych sił politycznych. We 1998 w wyborach parlamentarnych do Bundestagu zwyciężyła SPD i utworzyła rząd w koalicji z Zielonymi. Premierem został G. Schröder; należy do państw realizujących tworzenie europejskiej unii walutowej.













Koszyk

Brak towarów w koszyku.

Przejdź do: